Kaide, İslam hukuku ve ilim geleneğinde genel çerçeveyi belirleyen temel kural ve prensip anlamına gelir; fıkıh usulünde fer’i meselelerin büyük çoğunluğuna uygulanabilen genel hukuk ilkelerini ifade etmek için kullanılır.
Fıkıh Usulünde Kaide
Arapça kaade kökünden gelen kaide, temel ve altyapı anlamını taşır. Fıkıh ilminde kaide, çok sayıda meseleyi tek bir çatı altında toplayan genel hukuk ilkeleridir. Beş temel kaide olarak bilinen küllî kaideler İslam hukukunun iskeletini oluşturur: zarar vermek ve zarara uğramak yoktur; işler niyetlere göre değerlendirilir; zorluk kolaylığı çeker; örf delildir; şek ile yakin zail olmaz.
Kaidelerin İşlevi
Kaideler, fıkıh alimlerinin yeni meseleleri değerlendirirken başvurduğu kılavuz ilkelerdir. Mezheplere göre ufak farklılıklar gösterseler de temel kaideler İslam hukuk sistemi içinde ortak zemin sağlar. Bir kaide ne kadar geniş kapsamlı ise o kadar küllî, dar kapsamlı ise cüzî olarak nitelendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Küllî kaide nedir?
Bir mezhepte veya genel İslam hukukunda neredeyse tüm meselelere uygulanabilen geniş kapsamlı prensiptir.
Beş temel kaide hangileridir?
Niyet, zarar, zorluk, örf ve şüphe ilkeleri etrafında şekillenen beş küllî kaidedir; Mecelle’de de yerini almıştır.
İlgili kavramlar: Usul, Fıkıh, Maslahat
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.