İmkân Nedir?

Kelam ilminde varlıklar; vacip, mümkün ve mümteni olmak üzere üç kısma ayrılır. İmkân, mümkün kategorisine karşılık gelir ve varlığının ya da yokluğunun aklen eşit düzeyde tasavvur edilebildiği şeyleri tanımlar. Âlem ve içindeki her şey mümkün varlık kategorisine girer; bunların varlığı zorunlu değil, Allah’ın yaratmasına bağlıdır. Bu temelden hareketle kelam âlimleri, evrenin ve canlıların bir yaratıcı tarafından var edildiğini ispat etmişlerdir.

İslam felsefesinde İbn Sînâ, imkân kavramını varlık teorisinin merkezine yerleştirmiştir. Ona göre mümkün varlık, kendi başına var olamaz; varlığını vacip varlığa, yani Allah’a borçludur. Bu yaklaşım, hudûs delilinin yanı sıra imkân delili adıyla anılan ve Allah’ın varlığını kanıtlamaya yönelik önemli bir argümanın temelini oluşturur. Gazzâlî ve Fahreddin er-Râzî gibi âlimler de bu kavramı kelam tartışmalarının odağında kullanmıştır.

İmkân ile ihtimal aynı şey midir?

Hayır. İmkân, ontolojik bir kategoridir; bir şeyin var ya da yok olabilme kapasitesini gösterir. İhtimal ise olasılık anlamında kullanılan epistemolojik bir terimdir.

İmkân delili nedir?

Her mümkün varlığın varlığını başka bir varlıktan aldığını, bu zincirin sonunda zorunlu bir varlığın bulunması gerektiğini öne süren Allah’ın varlığı delilidir.