Mahiyet, bir şeyin özünü niteleyen felsefî kelâmî bir kavramdır; İslam’da Allah’ın mahiyetinin akılla bilinemeyeceği, yalnızca sıfatlarıyla tanınabileceği öğretilir.
Mahiyet Kavramının Felsefi Temeli
Mahiyet kelimesi Arapçada “mâ hüve” yani “o nedir” sorusundan türemiş olup bir varlığın özünü, hakikatini ve asıl niteliğini tanımlar. İslam felsefesinde bu kavram, varlık ile özün ilişkisini inceleyen ontolojik tartışmaların merkezinde yer alır. Fârâbî ve İbn Sînâ gibi düşünürler mahiyeti, bir şeyin tanımında yer alan zorunlu özelliklerin tümü olarak açıklamıştır.
Kelâmda Mahiyet
İslam kelâmı açısından Allah’ın mahiyeti tartışması son derece önemlidir. Ehl-i sünnet kelâmcıları, Allah’ın zatının mahiyetinin insan aklıyla kavranamayacağını ve bu konuda acziyetin kabul edilmesi gerektiğini vurgular. Gazzâlî başta olmak üzere pek çok âlim, Allah hakkında mahiyet bilgisinin değil yalnızca sıfat bilgisinin mümkün olduğunu savunmuştur. Bu anlayış, İslam teolojisinin temel ilkelerinden birini oluşturur.
Sık Sorulan Sorular
Mahiyet ne demektir?
Mahiyet, bir şeyin özünü ve gerçek niteliğini ifade eden felsefi bir kavramdır.
Allah'ın mahiyeti bilinebilir mi?
Ehl-i sünnet inancına göre Allah’ın zatının mahiyeti insan aklının ötesindedir; O ancak sıfatları ve isimleri aracılığıyla tanınabilir.
Mahiyet ile hakikat arasındaki fark nedir?
Mahiyet bir şeyin tanımsal özünü, hakikat ise onun gerçekliğini ve varlıktaki yerini vurgular; iki kavram çakışmakla birlikte farklı bağlamlarda kullanılır.
İlgili kavramlar: Mahluk, Mana, Makasıdüşşeria
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.