Mebde ve meat, İslam akaid ve felsefesinde başlangıç ve geri dönüş anlamına gelen çift kavramdır; varlığın Allah’tan suduru ile yeniden O’na dönüşünü ifade eder ve özellikle tasavvuf ile kelam literatüründe kullanılır.
Mebde ve Meatın Anlamı
Mebde çıkış noktası, başlangıç anlamında iken meat geri dönüş, varış yeri demektir. Klasik İslam düşüncesinde bu kavram çifti varlığın kaynağından yani Allah’tan çıkışını ve nihayetinde yine O’na dönüşünü ifade eder. Kelam ilminde mebde Allah’ın yaratmasını, meat ise kıyamet ve haşri simgeler.
Tasavvuf ve Felsefede Kullanımı
İslam filozoflarında özellikle sudur teorisiyle bağlantılı olan bu kavram çifti, sufi düşüncede manevi yolculuğun iki kutbunu oluşturur. Sufi, manevi yolculuğunda mebde olan Allah’tan geldiğini ve meat olan Allah’a döneceğini bilerek hareket eder. Bu anlayış innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn ayetiyle de örtüşür.
Sık Sorulan Sorular
Mebde ve meat kavramları nereden gelir?
Arapçadan gelen bu kavramlar İslam kelam ve felsefe geleneğinde sistematik biçimde kullanılmaya başlanmıştır.
Mebde ve meatın Kur'an'daki karşılığı nedir?
Biz Allah’a aidiz ve O’na döneceğiz anlamındaki Bakara 156. ayet bu anlayışın Kur’ani ifadesi olarak gösterilir.
Bu kavram sufi yolculukla nasıl ilişkilidir?
Sufi, Allah’tan çıkan (mebde) ve O’na dönen (meat) bir yolcu olarak tanımlanır; seyr-i sülukun temeli bu anlayışa dayanır.
İlgili kavramlar: Seyr-i Sülük, Ahiret, Tasavvuf, Varlık
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.