Meşşailik, Aristoteles’in felsefesini İslam düşüncesiyle harmanlayan ve akıl yürütmeyi bilginin temel yöntemi olarak benimseyen İslam felsefesinin başlıca akımıdır.
Meşşailik Nedir?
Meşşailik (el-meşşâiyye), Arapça “yürümek” anlamındaki “meşy” kökünden türemiş olup Aristoteles’in Peripatetik (yürüyerek öğreten) geleneğini çağrıştırır. İslam düşünce tarihinde Fârâbî, İbn Sînâ ve İbn Rüşd gibi filozoflar bu akımın önde gelen temsilcileridir. Meşşai filozoflar, aklı vahyin yanı sıra bağımsız bir bilgi kaynağı olarak kabul etmiş ve felsefe ile dini uzlaştırmaya çalışmıştır.
Meşşailiğin Kelam ile İlişkisi
Meşşai felsefe, İslam kelam geleneğiyle zaman zaman gerilim yaşamıştır. İmam Gazzâlî’nin Tehâfütü’l-Felâsife eseri, meşşai filozofların Allah’ın cüzileri bilmemesi, âlemin ezelîliği ve ruhların haşrının inkârı gibi tezlerini sert biçimde eleştirmiştir. İbn Rüşd ise Tehâfütü’t-Tehâfüt adlı eseriyle Gazzâlî’ye yanıt vermiştir. Meşşailik, Anadolu medreselerinde Osmanlı dönemine kadar etkisini sürdürmüştür.
Sık Sorulan Sorular
Meşşailik ile İşrakilik arasındaki fark nedir?
Meşşailik akıl yürütme ve tümdengelimi ön plana çıkarırken İşrakilik sezgisel aydınlanmayı ve mistik keşfi bilginin temel yolu olarak benimser.
Fârâbî meşşai filozoflar arasında mıdır?
Evet, Fârâbî İslam meşşailiğinin kurucusu kabul edilmektedir; Aristoteles’i İslam inancıyla sentezleme çabasının öncüsüdür.
İlgili kavramlar: İşrâkilik, Kelam, Fârâbî, İbn Sînâ
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.