Adem, İslam felsefesi ve kelamında “yokluk” anlamına gelen kavramdır; varlığın karşıtı olarak Allah’ın sıfatlarını ve yaratma eylemini açıklamada önemli bir yer tutar.
Tanım
Adem kelimesi Arapça “a-d-m” kökünden türemiş olup “yok olmak, bulunmamak” anlamını taşır. İslam kelam ilminde varlık (vücud) ile yokluk (adem) ayrımı, Allah’ın sıfatları ve kainatın yaratılışı meselesini ele almada temel bir çerçeve sunar.
Allah ezeli ve ebedidir; O’nun varlığı için başlangıç ya da son söz konusu değildir. Yarattığı her şey ise “adem”den, yani yokluktan varlığa getirilmiştir. Bu gerçek, Kur’an’da “O bir şeyin olmasını istediğinde ona yalnızca ‘ol’ der, o da oluverir” (Yasin 36/82) ayetiyle ifade edilmektedir.
Kelam ve Felsefedeki Yeri
İslam kelamcıları, âlemin yoktan yaratılması (hudus) meselesini adem kavramı üzerinden ele almıştır. Allah’ın varlığı zorunlu (vacibü’l-vücud), yaratıkların varlığı ise mümkün olup özünde ademe muhtaçtır.
Tasavvufta “adem-i mutlak” kavramı, varlığın gerçek kaynağının yalnızca Allah olduğunu; yaratıkların ise bağımsız bir varlık taşımayıp sürekli O’na muhtaç olduğunu anlatmak için kullanılır. Bu, vahdet-i vücut tartışmalarında da önemli bir terim olarak yer alır.
Sık Sorulan Sorular
Adem ne demektir?
Yokluk anlamına gelir; varlığın (vücud) karşıtı olarak kullanılan felsefi bir kavramdır.
İslam kelamında adem neden önemlidir?
Âlemin yoktan yaratılmasını (hudus) açıklamak ve Allah’ın ezeliyet sıfatını tanımlamak için temel bir kavramdır.
İlgili kavramlar: İman, Allah, Yaratılış, İslam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.