Agnostisizm, Tanrının varlığı veya yokluğunun insan aklıyla kesin olarak bilinemeyeceğini savunan felsefi akımdır.
Tanım ve Kapsamı
Agnostisizm, Yunanca “a” (olumsuzluk) ve “gnosis” (bilgi) köklerinden türeyen, Tanrının var olup olmadığının bilinemeyeceğini ileri süren felsefi bir tutumdur. Kavramı modern anlamıyla ilk kullanan İngiliz biyolog Thomas Henry Huxley, 1869 yılında bu terimi epistemolojik bir sınırı ifade etmek için önermiştir.
Agnostisizm, ateizmden farklıdır; ateizm Tanrının var olmadığını öne sürerken, agnostisizm yalnızca bu sorunun cevaplanamaz olduğunu savunur. Dinî iman ile çelişkili görülse de bazı inanan bireyler epistemik alçakgönüllülük çerçevesinde agnostik tutumları benimseyebilir.
İslam Perspektifinden Değerlendirme
İslam akaidine göre Allahın varlığı hem akıl hem de vahiy yoluyla bilinebilir; bu nedenle agnostisizmin “bilinemez” iddiası İslami bakış açısından kabul görmez. Kur’an-ı Kerim, kâinattaki delillerin Allahın varlığına işaret ettiğini açıkça belirtmekte ve aklı bu delilleri kavramaya yönelik bir araç olarak sunmaktadır.
Kelam ilmi, Allahın varlığını ispat eden çeşitli deliller geliştirmiş; hudus, imkân ve gaye delilleri bu delillerin başında gelmektedir. Dolayısıyla agnostisizm, İslam düşüncesinde epistemik bir tutarsızlık olarak değerlendirilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Agnostisizm ateizmle aynı şey midir?
Hayır; ateizm Tanrının olmadığını iddia ederken, agnostisizm bu sorunun kesin cevabının bilinemeyeceğini savunur.
Agnostisizm terimi kimin tarafından ortaya atılmıştır?
Thomas Henry Huxley tarafından 1869 yılında felsefi literatüre kazandırılmıştır.
İslam'da agnostisizme nasıl bakılır?
İslam’a göre Allahın varlığı akıl ve vahiyle bilinebileceğinden, agnostisizmin ‘bilinemez’ tutumu kabul edilmez.
İlgili kavramlar: İman, İslam, Ateizm, Kelam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.
