Âlem, Allah’ın dışında var olan her şeyi kapsayan; gökyüzü, yeryüzü ve bunların içindekileri ifade eden kapsamlı bir İslami kavramdır.
Tanımı ve Kapsamı
Âlem kelimesi Arapça alm kökünden türemekte olup Allah’ın dışındaki tüm varlıkları kapsar. Kuran-ı Kerim’de “Âlemlerin Rabbi” (Rabbü’l-âlemîn) ifadesiyle geçmekte ve Allah’ın bütün varlıklar üzerindeki egemenliğini vurgulamaktadır. Fatiha Suresi’nin ikinci ayetinde bu ifade açıkça yer alır.
İslam kelamında âlem; maddi ve manevi, görünen ve görünmeyen tüm varlık katmanlarını kapsar. Bu bağlamda melek âlemi, cin âlemi, insan âlemi ve doğa âlemi gibi alt kategoriler de kullanılmıştır.
Felsefi ve Kelami Boyutu
İslam felsefesinde âlemin ezelî (başlangıçsız) mi yoksa hâdis (sonradan yaratılmış) mı olduğu tartışması önemli bir yer tutar. Ehl-i Sünnet kelamı, âlemin Allah tarafından yoktan yaratıldığını savunur; bu, hüdûs delilinin temelidir.
Tasavvuf geleneğinde ise âlem, ilahi tecellinin yansıdığı bir ayna olarak yorumlanmış; varlık birliği anlayışında âlem ile Allah’ın ilişkisi farklı biçimlerde ele alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Rabbü'l-âlemîn ne demektir?
Âlemlerin Rabbi anlamına gelir; Allah’ın bütün varlıklar üzerindeki egemenliğini ifade eden Kuran’dan bir unvandır.
İslam'a göre âlem ezelî midir?
Ehl-i Sünnet kelamına göre âlem ezelî değil, hâdis yani Allah tarafından sonradan yaratılmıştır.
Âlem kaç kategoriye ayrılır?
Genel olarak gayb (görünmez) ve şehadet (görünür) âlemi şeklinde iki kategoride ele alınır.
İlgili kavramlar: İslam, İman, Âlem-i Ervah
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.