Berî, İslam hukukunda bir yükümlülükten ya da sorumluluktan kurtulmuş, temiz ve borçsuz sayılan kişi ya da durumu ifade eden fıkıh terimidir.
Kavramın Anlamı
Berî (بَرِيء) kelimesi Arapçada “sâlim, uzak, temiz” gibi anlamlar taşır. İslam fıkhında bir kişinin zimmetinde (üzerinde) borç, yükümlülük ya da suç bulunmaması hâlini ifade eder. Zimmetinin berî olması, kişinin herhangi bir hukuki sorumluluktan arınmış olduğu anlamına gelir.
Kelime aynı zamanda kelâm literatüründe Allah’ın zulüm ve her türlü noksan sıfattan uzak/berî olması bağlamında da kullanılır.
Fıkıhta Kullanım Alanları
İslam borçlar hukukunda “ibrâ” (zimmetinin berî kılınması) kavramı, alacaklının borçlusunu borcundan ibra etmesi işlemini anlatır. Bu işlem yapıldığında borçlu, söz konusu miktardan berî sayılır.
Ceza hukukunda ise bir suçlamadan beraet (beraat) etmek, kişinin o suçtan sorumlu tutulmaması demektir. Bu kullanım Türkçeye “beraat” biçiminde geçmiş ve hukuki terminolojide yaygınlık kazanmıştır. Ayrıca “berîülâlem” tamlaması, bir konuda herhangi bir taraf tutmaksızın tarafsız kalan kişi için kullanılır.
Sık Sorulan Sorular
Berî ve beraat aynı kökten mi gelir?
Evet, ikisi de Arapça b-r-e kökünden türemiş olup temize çıkma ve sorumluluktan kurtulma anlamlarını paylaşır.
İbrâ işlemi nasıl gerçekleşir?
Alacaklının borçlusunu borcundan kurtardığını açıkça beyan etmesiyle gerçekleşir ve bu andan itibaren borçlu zimmet borcu olmaksızın berî sayılır.
İlgili kavramlar: İbrâ, Zimmet, Berât, İslam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.