Dehrî, İslam kelam geleneğinde Allah’ı inkâr edip evreni ezeli ve sonsuz bir zaman içinde var olan maddenin ürünü olarak kabul eden materyalist düşünceyi benimseyene verilen addır.
Terimin Anlamı
“Dehrî” kelimesi “dehr” (zaman, çağ) kökünden türeyen bir nisbet sıfatıdır. Antik dönem Arap zihniyetinde ve İslam öncesinde bir kısım topluluk, Allah’a inanmak yerine her şeyin zamanın işleyişiyle kendiliğinden oluştuğunu kabul etmiştir. Bu düşünce sahiplerine dehrî veya dehriyye denilmiştir. Söz konusu inanç Kur’an’ın Casiye suresi 24. ayetinde aktarılmış ve reddedilmiştir.
Kelam Literatüründe Değerlendirmesi
İslam kelamcıları dehriliği; ilk yaratıcıyı ve ahireti inkâr eden bir düşünce sistemi olarak ele almış ve çeşitli argümanlarla çürütmeye çalışmıştır. İmam Gazali, “Tehafütü’l-Felasife” adlı eserinde dehriyye ile birlikte filozofların bazı görüşlerini de eleştirmiştir. Modern dönemde dehrî terimi kimi zaman genel olarak ateist ya da materyalist anlamında kullanılmakla birlikte teknik kelam terimi olarak anlamı tarihi bağlamı içinde anlaşılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Dehrî kim demektir?
Allah’ı inkâr eden ve evreni zamana ya da maddeye atfeden materyalist-ateist anlayışın mensubu demektir.
Dehrîlik Kur'an'da geçer mi?
Casiye suresi 24. ayette bu inancı benimseyenlerin görüşü aktarılır ve reddedilir.
İlgili kavramlar: Dehr, İlhad, Ateizm, Kelam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.