Deyiş, Alevi-Bektaşi geleneğinde dinî ve tasavvufi konuları işleyen, saz eşliğinde söylenen ve genellikle hece vezniyle yazılan şiir türüdür.
Deyişin Tanımı
Deyiş, Alevi-Bektaşi kültür geleneğinde ozanlar ve âşıklar tarafından üretilen dinî ve mistik içerikli şiir türünün adıdır. Allah sevgisi, Hz. Ali ve Ehl-i Beyt sevgisi, insan-ı kâmil ideali ve dünya görüşünü işleyen bu şiirler genellikle saz eşliğinde dile getirilir. Yunus Emre, Pir Sultan Abdal ve Kul Himmet gibi ozanların eserleri deyiş geleneğinin en tanınan örneklerindendir.
Deyişin Önemi
Deyişler, cem törenlerinin vazgeçilmez bir parçasını oluşturur ve sözlü kültür yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. İçerik olarak hak, hakikat, vahdet ve insan sevgisi gibi konuları ele alan deyişler, topluluk kimliğinin ve inanç anlayışının dile getirildiği önemli bir mecradır. Deyiş türü, Türk halk edebiyatının mistik boyutunu temsil eder.
Sık Sorulan Sorular
Deyiş ile ilahi arasındaki fark nedir?
İlahi, ağırlıklı olarak Sünni tasavvuf geleneğinde kullanılan dinî şiirken deyiş, Alevi-Bektaşi geleneğinin kendine özgü şiir türüdür.
Deyişler nerede okunur?
Cem törenlerinde saz eşliğinde okunur; sözlü kültür içinde de nesilden nesile aktarılır.
İlgili kavramlar: İlahi, Nefes, Cem, Ozan
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.