Havâss-ı selime, İslam felsefesi ve kelam ilminde insanın dışarıdan bilgi edinmesini sağlayan beş sağlam duyuyu ifade eden terimdir.
Kavramın Anlamı
Havâss-ı selime, Arapça “selim” (sağlam, sağlıklı) ve “havas” (duyular) kelimelerinin birleşimidir; “sağlam duyular” demektir. Görme, işitme, tatma, koklama ve dokunma olmak üzere beş dış duyuyu kapsar. İslam filozofları ve kelam âlimleri bilginin kaynağını tartışırken bu duyuları doğru bilginin temel araçlarından biri olarak ele almıştır.
Epistemolojik Önemi
İslam epistemolojisinde bilginin geçerliliği büyük ölçüde havâss-ı selimeye dayandırılır; aldatıcı olmayan duyuların verdiği bilgi güvenilir kabul edilir. Gazzâlî ve İbn Rüşd gibi düşünürler duyusal bilginin sınırlarını ve akıl ile nakil karşısındaki konumunu ayrıntılı biçimde incelemiştir. Duyular sağlıklı işlediğinde elde edilen veriler aklın çıkarsama yaptığı hammaddeyi oluşturur.
Sık Sorulan Sorular
Havâss-ı selime hangi duyuları kapsar?
Görme, işitme, tatma, koklama ve dokunma olmak üzere beş dış duyuyu kapsar.
Bu kavram neden önemlidir?
İslam epistemolojisinde bilginin kaynakları tartışılırken duyuların güvenilirliğini belirtmek için kullanılır.
İlgili kavramlar: Akıl, İlim, Kelam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.