Heva, İslam ahlâk ve kelam terminolojisinde insanı hak ve hakikatten saptıran nefsin kötü arzu ve isteklerini ifade eden kavramdır.
Kavramın Anlamı
Heva, Arapça’da ‘havada uçup gitmek, eğilmek’ kökünden türer ve ‘nefsin arzuları, gelip geçici istekler’ anlamına gelir. Kuran-ı Kerim’de hevaya uymak; hak ve ölçüden sapmak, Allah’ın emirlerini terk etmek şeklinde olumsuz bir davranış olarak sunulur. Câsiye 45:23’te ‘hevayı ilah edinen’ kimse eleştirilmektedir.
Tasavvuf ve Ahlak Geleneğindeki Yeri
İslam ahlâk geleneğinde heva, insanı günahlara sürükleyen nefsin alt tabakasıyla özdeşleştirilir. Hevaya uymak, aklın ve vahyin rehberliğini devre dışı bırakmak demektir. Tasavvufta nefs mertebelerinin en düşüğü olan “emmare” nefs, hevanın egemenliği altındadır. Nefs terbiyesinin amacı hevanın aklın ve imanın denetimine alınmasıdır.
Sık Sorulan Sorular
Heva neden tehlikelidir?
Hevaya uymak akıl ve vahyi geri plana atarak insanı kötülüğe sürükler; Kuran bunu açıkça uyarır.
Heva ile nefs ilişkisi nedir?
Heva, nefsin emmare mertebesindeki kötü arzularını ifade eder; nefs terbiyesiyle kontrol altına alınması hedeflenir.
İlgili kavramlar: Nefs, Takvâ, Günah
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.