Hikmet, derin anlayış, isabetli hüküm ve varlıktaki ilahi maksatları kavrama yetisi anlamına gelen temel İslami kavramdır. Kur’an’da hikmet büyük bir nimet olarak nitelendirilmektedir.
Hikmetin Tanımı
Arapça ‘hkm’ kökünden gelen hikmet; bilgelik, isabetli iş yapma ve gerçeği derinlemesine kavrama anlamlarını taşır. Kur’an’da hikmet, Allah’ın bazı kullarına bahşettiği üstün bir bilgi ve anlayış olarak tanımlanmakta; kendisine hikmet verilene ‘çok hayır verilmiştir’ denilmektedir (Bakara 269). Hz. Peygamber’in sünneti de Kur’an yanında hikmetin kaynakları arasında sayılmaktadır.
Hikmetin Felsefe ve İlahiyat Açısından Yeri
İslam düşüncesinde hikmet; hem pratik akıl yürütme becerisini hem de varlığın ve dinî hükümlerin arkasındaki ilahi maksatları anlamayı kapsar. Fıkıh usulünde ‘hikmet’ kavramı, bir hükmün konulmasındaki genel amacı ifade eder. Tasavvuf geleneğinde ise hikmet, marifetullahın ileri bir mertebesi olarak görülür. İbn Rüşd ve İbn Sina gibi İslam filozofları hikmeti felsefi bilgelik anlamında da kullanmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Hikmet ile ilim arasındaki fark nedir?
İlim bilgiyi edinmek iken hikmet, o bilgiyi isabetli biçimde uygulamak ve derinliğini kavramaktır.
Kur'an hikmeti nasıl tanımlar?
Bakara 269’da kendisine hikmet verilene büyük hayır verildiği belirtilir; hikmet Allah’ın dilediği kuluna bağışladığı bir nimettir.
İlgili kavramlar: İlim, Akıl, Marifet
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.