Hudus, kelam ilminde varlığın yoktan ve sonradan meydana gelmiş olması demektir; Allah’ın varlığını ispat etmede kullanılan hudus delilinin temel kavramıdır.
Hudusun Tanımı
Hudus Arapça ‘h-d-s’ kökünden gelir ve ‘yeni olmak, sonradan var olmak’ anlamını taşır. Bir şeyin önceden yok iken sonradan var olmasına hudus, bu özelliği taşıyan varlığa ise hâdis denir. Buna göre âlem hâdistir, yani sonradan yaratılmıştır. Allah ise kadîmdir; ezelden beri var olan ve varlığı için dış bir sebebe ihtiyaç duymayan tek varlıktır.
Kelam İlminde Hudus Delili
Kelam âlimleri, Allah’ın varlığını ispat etmek için çeşitli deliller geliştirmiştir. Bunların en önemlilerinden biri hudus delilidir. Argümanın özü şudur: Âlem hâdistir, yani sonradan var olmuştur. Her hâdisin bir muhdisi (onu var eden) vardır. Dolayısıyla âlemin bir muhdisi, yani yaratıcısı olmalıdır; bu yaratıcı ise Allah’tır. Bu delil, Mutezile ve Eşari kelamında geniş biçimde işlenmiş, İbn Rüşd ve Gazzalî gibi âlimler tarafından da ele alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Hudus ne demektir?
Kelam ilminde bir varlığın yoktan ve sonradan meydana gelmiş olması anlamına gelir.
Hudus delili nasıl işler?
Âlemin sonradan var olduğundan hareketle onu var edenin (Allah’ın) varlığına ulaşmayı hedefler.
İlgili kavramlar: Kelam, Kadim, Tevhid
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.