İlham, Allah’ın bir kulun kalbine, aracısız ve akıl yürütme olmaksızın doğrudan bir bilgi veya duyu yerleştirmesi olarak tanımlanan manevi bir kavramdır.
İlhamın Mahiyeti
İlham, Arapça ‘l-h-m’ kökünden gelir; yutturmak, içe işlemek demektir. Tasavvuf ve kelam geleneğinde ilham; Allah’ın peygamber olmayan sâlih kullara kalplerini aydınlatacak şekilde verdiği bir tür içsel bilgidir. Vahiyden farklı olarak ilham; herkese açık, bağlayıcı olmayan ve bireyin manevi gelişimine yönelik bir bilgi türüdür.
Vahiy ile İlhamın Farkı
Vahiy, Allah’tan peygamberlere gelen ve tüm insanlığa bağlayıcı olan mesajı ifade eder. İlham ise dini yükümlülük doğurmaz ve bir şeriatin kaynağı olamaz. Tasavvufta keşf ile birlikte anılan ilham; velilere mahsus sayılmış ve dış davranışlar üzerinde belirleyici bir otorite taşımadığı kabul edilmiştir. İmam Gazzali ilhamı ruhi arınmanın bir ürünü olarak ele almıştır.
Sık Sorulan Sorular
İlham vahiy ile aynı mıdır?
Hayır. Vahiy yalnızca peygamberlere gelir ve bağlayıcıdır; ilham ise tüm kullar için söz konusu olabilir ve bağlayıcı değildir.
İlham aldığını iddia eden birine nasıl bakılır?
Kişinin ilhamı Kur’an ve sünnete aykırıysa ilahî kaynaklı görmek caiz değildir; uygunsa kişisel bir irşat olarak değerlendirilebilir.
İlgili kavramlar: İlim, İlahiyat, İlhat
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.