Gıyap, bir kişinin yokluğu, gıyabında bulunma hali anlamına gelir; fıkıhta gıyapta yargılama ve gıybet gibi kavramlarla doğrudan bağlantılıdır.
Kavramın Anlamı
Gıyap, Arapça “gayb” kökünden türemiş olup “yokluk, gözden uzak olma” anlamını taşır. Bir kimsenin fiziksel olarak orada bulunmadığı durumu ifade eder. Hem günlük dilde hem hukuki metinlerde “gıyapta” ve “gıyabında” biçimlerinde kullanılır.
Fıkıhtaki Kullanımı
İslam hukukunda gıyapta yargılama (muhakeme-i gıyabiyye) özel kurallara tabi tutulmuştur; sanığın yokluğunda bazı kararlar alınabilirken bazı hükümler tebliğ şartına bağlanmıştır. Gıybet terimi ise doğrudan bu kökten türer ve kişinin yokluğunda onu kötüleme eylemini tanımlar. Gıyabında alınan hükümler kişinin bilgisine ulaştırılmadan uygulanamaz.
Sık Sorulan Sorular
Gıyap ile gayb arasındaki fark nedir?
Gayb bilinmeyeni, görünmez âlemi ifade eder; gıyap ise belirli bir kişinin fiziksel yokluğunu anlatır.
Gıyapta verilen karar geçerli midir?
Fıkha göre bazı kararlar gıyapta alınabilir; ancak kesin uygulamalar için tebliğ şartı aranır.
İlgili kavramlar: Gıybet, Gayb, Muhakeme
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.