Gayb; insan aklı ve duyularıyla doğrudan kavranamayan, yalnızca Allah’ın bildiği görünmez ve gizli âlemi ifade eden temel bir İslam akaidî kavramdır.
Gaybın Anlamı ve Kapsamı
Arapça ‘g-y-b’ kökünden gelen gayb, sözlükte ‘gizli, görünmez ve yokmuş gibi saklı olan’ demektir. İslam akaidinde gayb; gözlem ve akıl yürütmeyle kavranamayan, duyu organlarının dışında kalan ve yalnızca Allah’ın bilgisinde bulunan her şeyi kapsar. Kur’an-ı Kerim’de gayb ilminin yalnızca Allah’a ait olduğu defalarca vurgulanmış, Allah’tan başka hiçbir varlığın mutlak gayb bilgisine sahip olamayacağı hükme bağlanmıştır.
Gaybın Türleri ve Önemi
İslam alimleri gaybı; mutlak gayb ve izafi gayb olarak ikiye ayırmıştır. Mutlak gayb yalnızca Allah’ın bilgisindedir; kıyametin vakti, kalplerdekiler ve rahimdeki cenin buna örnek verilmiştir. İzafi gayb ise bir kişi açısından bilinmeyip başka birince bilinebilen şeylerdir. Gayba iman ise imanın temel şartlarından biridir; Bakara Suresi’nde ‘Onlar gayba iman ederler’ buyurularak muttakilerin özelliği olarak zikredilmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Gayba inanmak neden zorunludur?
Bakara Suresi’nde takvaya erişmenin ilk şartı olarak gayba iman gösterilmiştir; ahiret, melek ve kader gibi konular gayba imanla bağlantılıdır.
Peygamberler gayb bilir miydi?
Peygamberler, Allah’ın vahiy ve ilham yoluyla bildirdiği kadarıyla gayb bilgisine sahip olmuştur; bu bilgi Allah’ın izniyle ve sınırlı biçimdedir.
İlgili kavramlar: İman, Vahiy, Takva, Ahiret
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.