Âdetullah, Allah’ın kâinatta koyduğu değişmez kanunlar ve ilahi sünnet anlamına gelir; sebep-sonuç ilişkilerini belirleyen ilahî düzeni ifade eder.
Tanım
Âdetullah, Arapça “âdet” (alışkanlık, yasa) ve “Allah” sözcüklerinin birleşiminden oluşan bir terkiptir. “Allah’ın âdeti, kanunu” demek olan bu ifade; kâinatta Allah’ın sürekli biçimde işlettiği değişmez ilahî yasaları anlatır. Kur’an’da “sünnetullah” adıyla da geçen bu kavram, tarihî ve evrensel boyutlarıyla ele alınır.
Tarih boyunca toplumların yükseliş ve çöküşünde işleyen ilahî yasalar, âdetullah kavramının tarih felsefesi boyutunu oluşturur. Kur’an’da “Allah’ın sünnetinde asla değişiklik bulamazsın” (Ahzab 33/62) buyrularak bu değişmezliğe dikkat çekilir.
Anlam ve Önemi
Âdetullah, determinizm ve hürriyet tartışmalarına İslam’ın özgün bir yaklaşımı sunar. Kâinatta her şey belirli ilahî yasalar çerçevesinde işler; ancak bu yasaları koyan ve istediğinde askıya alan (mucize) Allah’ın iradesinden başkası değildir.
Bu kavram, Müslümanları hem doğa yasalarını araştırmaya teşvik eder hem de her yasanın bir sahibi olduğunu hatırlatır. Bilim ve iman çatışması değil, bilim ve iman uyumu bu anlayışın temel sonucudur.
Sık Sorulan Sorular
Âdetullah ne demektir?
Allah’ın kâinatta koyduğu değişmez ilahî kanunlar ve ilahî sünnet demektir.
Âdetullah ile sünnetullah aynı şey midir?
İkisi de benzer anlama gelir; sünnetullah Kur’an’da geçen terimdir, âdetullah ise kelam geleneğindeki kullanımdır.
İlgili kavramlar: İman, Adet/Örf, Kader, İslam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.