Azat, İslam hukukunda bir kölenin efendisi tarafından özgürlüğüne kavuşturulmasını ifade eden fıkhi kavramdır ve İslam’da teşvik edilen ahlaki bir eylem olarak değerlendirilir.
Tanım
Azat (Arapça: itk veya tahrir) kelimesi köle ve cariyenin özgür bırakılması anlamına gelir. İslam hukuku köleliği bir önceki dönemin toplumsal gerçekliği olarak kabul etmekle birlikte çeşitli mekanizmalar aracılığıyla kölenin özgürleşmesini teşvik etmiştir. Kur’an’ın pek çok yerinde ve hadislerde köle azat etmek büyük bir sevap ve keffaret yolu olarak gösterilmiştir.
Köle azat etme keffaret yükümlülüklerinin başında gelir; yemin bozma, ramazan orucunu kasıtlı bozma ve zıhar gibi durumlarda köle azat etmek birincil keffaret yoludur.
İslam'ın Köleliğe ve Azata Yaklaşımı
İslam hukuku köleliği yasaklamak yerine onu kademeli olarak sınırlandırma yolunu tercih etmiştir. Köle azat etmek, sadaka vermek ve yoksulları doyurmakla birlikte “sarp yokuş” (akabe) olarak tanımlanan erdemli eylemler arasında zikredilmektedir (Beled suresi 13-16. ayetler).
Günümüzde kölelik tüm dünyada yasal olarak yasaklanmış durumdadır. Tarihsel bir kurum olarak azat kavramı, İslam’ın sosyal adalet ve insan onuruna verdiği önemin somut bir göstergesi olarak akademik çevrelerde incelenmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Azat etmek ne anlama gelir?
Bir köleyi özgür bırakmak; efendinin köle üzerindeki tasarruf haklarına son vermesi anlamına gelir.
İslam'da azat etmek sevap mıdır?
Evet, Kur’an ve hadislerde azat etmek büyük bir sevap ve pek çok günahın kefareti olarak gösterilmiştir.
İlgili kavramlar: İslam, İbadet, İman, Sadaka
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.