Beka, Arapçada kalıcılık, süreklilik ve varlığın devamı anlamına gelen bir kavramdır; kelam ilminde Allah’a nispet edildiğinde O’nun ebedîliğini ifade eder.
Anlamı ve Kökeni
Beka, Arapça “b-k-y” kökünden türemiş ve kalıcılık, süreklilik, devam anlamı taşır. Fanî olanın karşıtıdır. Beka kavramı, genel olarak varlığın yok olmadan devam etmesi durumunu ifade eder.
Tasavvuf terminolojisinde beka, fenadan sonra gelen kalıcılık makamı olup Allah’ta fanî olduktan sonra elde edilen manevî devamlılık anlamına gelir.
Kelam İlmindeki Yeri
İslam kelamında Allah’ın sıfatı olan beka, O’nun varlığının başlangıcı ve sonu olmaksızın sürdüğünü ifade eder. Bu sıfat Allah’a mahsustur; yaratılmışlar ise fanîdir.
Beka sıfatı, ezel sıfatıyla birlikte Allah’ın sonsuzluğunu iki yönden tamamlar: ezel ezelden beri var olduğunu, beka ise ebediyyen var olacağını belirtir. Bu ikisi birlikte Allah’ın “es-Samed” ve “el-Bakî” gibi isimlerine değinir.
Sık Sorulan Sorular
Beka ne demektir?
Kalıcılık, süreklilik ve varlığın devamı anlamına gelir.
Kelam'da beka ve fena farkı nedir?
Fena yok olma ve geçicilik, beka ise kalıcılık ve süreklilik anlamına gelir; Allah bakîdir, yaratılmışlar fanîdir.
Tasavvufta beka ne anlama gelir?
Allah’ta fenaya erdikten sonra elde edilen manevî devamlılık makamını ifade eder.
İlgili kavramlar: El-Bakî Esması, Baki, İman, İslam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.