Brahman, Hinduizm ve Vedanta felsefesinde tüm varlığın temelini oluşturan mutlak, sonsuz ve her yerde hazır olan nihaî gerçekliği ifade eden kavramdır.
Tanım
Brahman, Sanskrit dilinde “büyük” veya “büyüyen” anlamına gelir. Hint felsefe geleneğinde, özellikle Upanişadlar ve Vedanta okulunda, Brahman tüm varoluşun aşkın ve içkin temeli olarak tanımlanır. Ne bir kişilik ne de somut bir varlık olarak ele alınır; niteliksiz, sonsuz ve değişmez mutlak gerçekliktir.
Advaita Vedanta okuluna göre Brahman ile bireysel ruh (Atman) özde birdir; görünürdeki çokluk bir yanılsamadır (maya). Bu görüş, tekil ilâhî gerçeklik anlayışına benzer bir yapı önermiş olsa da İslam’ın kişisel Allah anlayışından temelden ayrılır.
Brahmin Kastıyla İlişkisi
Brahman kavramı, toplumsal düzlemde brahmin (brahman) kastını da adlandırmak için kullanılmıştır. Bu kast, kutsal bilginin taşıyıcısı olarak kabul edilmiş ve dinî ritüelleri yöneten rahiplik sınıfını oluşturmuştur.
Kavramın hem metafizik hem sosyal bir anlam taşıması, Hinduizm’de din ile toplumsal düzenin iç içe geçtiğini gösterir. İslam geleneği, bilgiyi belirli bir soya değil tüm insanlığa açık kılan evrensel bir öğreti sunar.
Sık Sorulan Sorular
Brahman kişisel bir tanrı mıdır?
Hayır, Brahman kişisel bir tanrı değil mutlak evrensel gerçekliktir.
Brahman ile Atman'ın ilişkisi nedir?
Advaita Vedanta’ya göre ikisi özde aynıdır; bireysel ruh mutlak gerçeklikle bir kabul edilir.
İlgili kavramlar: Brahma, Brahmanizm, Brahmin, İslam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.