Deizm, evrenin akıl sahibi bir yaratıcı tarafından var edildiğini kabul eden, ancak bu yaratıcının yaratma sonrasında evrene müdahale etmediğini öne süren felsefi akımdır.
Deizmin Temel İlkeleri
Deizme göre Tanrı evreni yaratmış ve doğa yasalarını belirlemiştir; ardından yarattığı evreni kendi işleyişine bırakmıştır. Bu anlayışa göre vahiy, peygamberlik, mucize ve dua gibi kavramlar gereksiz ya da temelsizdir. Tanrı’yı bilmenin yolu vahiy değil, akıl ve doğa gözlemidir.
Tarihsel Arka Plan ve İslam Değerlendirmesi
Deizm 17. ve 18. yüzyıl Avrupa Aydınlanma hareketinin bir ürünüdür; Locke, Voltaire ve Rousseau gibi isimlerin düşünceleriyle yaygınlaşmıştır. İslam kelamı açısından deizm, Allah’ın kullarıyla iletişim kurmadığını ve insanların hesabını sormadığını iddia ettiği için büyük bir yanılgı sayılır. Kuran, Allah’ın yarattıklarından habersiz olmadığını ve insanlara peygamberler aracılığıyla yol gösterdiğini açıkça belirtir.
Sık Sorulan Sorular
Deizm bir din midir?
Hayır, deizm örgütlü bir din değil; Tanrı’nın varlığını kabul eden ancak geleneksel dinlerin otoritesini reddeden felsefi bir tutumdur.
Deizm ile teizm arasındaki temel fark nedir?
Teizm Tanrı’nın yaratma sonrasında da evrene müdahale ettiğini kabul ederken deizm bu müdahaleyi reddeder.
İslam deizmi nasıl değerlendirir?
İslam kelamı, deizmi vahiy gerçeğini görmezden gelen, dolayısıyla insanı doğru yoldan mahrum bırakan yanlış bir inanç olarak değerlendirir.
İlgili kavramlar: Deist, Teizm, Vahiy, Akıl
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.
