Düstur, temel kural, ilke veya anayasa anlamına gelen Arapça-Farsça kökenli bir kavramdır; hem dinî hem hukuki bağlamlarda değişmez ölçüt olarak kullanılır.
Kavramın Anlamı
Farsça kökenli düstur, bir toplumu veya kurumu yöneten temel yasa, kural ya da ilke demektir. Osmanlı döneminde kanun derlemelerine Düstur adı verilmiştir; bu eserler sultanların fermanlarını, kanunnamelerini ve nizamnamelerini bir araya getirmiştir.
Dinî Bağlamdaki Kullanımı
Dinî literatürde düstur, değişmez evrensel bir ilkeyi ya da fıkhın genel kaidelerinden birini ifade etmek için kullanılır. Meşakkatin teysîri celp eder gibi küllî kaideler birer dinî düstur olarak anılır. Bu kullanımda düstur, hukukî normun temel gerekçesini oluşturan değişmez bir prensibe karşılık gelir.
Sık Sorulan Sorular
Osmanlıda Düstur ne anlama gelirdi?
Osmanlı Devleti’nde resmî kanunların, padişah fermanlarının ve nizamnamelerin toplandığı resmî derlemelere verilen addı.
Düstur ile kaide arasındaki fark nedir?
İkisi de genel ilke anlamı taşır; düstur daha çok yazılı ve resmî mevzuatı, kaide ise fıkhın tümevarımla elde ettiği soyut hukuk ilkesini çağrıştırır.
İlgili kavramlar: Kavaid-i Fıkhiyye, Fetva, Fıkıh
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.