Gök Tanrı, Türk ve Moğol halkları başta olmak üzere pek çok bozkır toplumunda İslam öncesi dönemde tapınılan en yüce ilah inancını ifade eden bir kavramdır.
Kavramın Anlamı ve Kökeni
Gök Tanrı inancı, Orta Asya göçebe kültürlerinde gökyüzünü yüce ilah ile özdeşleştiren kadim bir dinî anlayışın ürünüdür. Türkçede “Tengri” olarak da bilinir. Bu inanç, monoteistik unsurlar taşımakla birlikte şamanist ritüellerle iç içe geçmiştir. Orhun yazıtlarında Tengri’ye sık sık atıflar yapılmakta ve zafer ile iktidar onun lütfuyla açıklanmaktadır.
İslam ile İlişkisi
Türk topluluklarının büyük bölümünün İslam’ı kabulüyle birlikte Gök Tanrı inancının yerini tevhit akidesi almıştır. Bazı araştırmacılar, tek tanrı vurgusunun Türklerin İslam’ı benimsemesini kolaylaştırdığını savunmaktadır. İslam inancına göre ise Allah Kur’an’da tanımlandığı biçimiyle tektir; Gök Tanrı inancı ilahî bir vahye dayanmadığından İslam açısından şirk kapsamında değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Gök Tanrı inancı İslam'la örtüşür mü?
Hayır, İslam tevhide dayanır ve vahye dayanmayan tüm inançları şirk veya sapkınlık olarak nitelendirir.
Türkler ne zaman İslam'a geçti?
Büyük ölçüde 9-11. yüzyıllar arasında, özellikle Karahanlılar döneminde toplu geçişler yaşanmıştır.
İlgili kavramlar: Tevhid, Şirk, Şamanizm
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.