İade, Arapça avd kökünden türeyen ve geri vermek, geri döndürmek anlamına gelen kavramdır; İslam hukuku başta olmak üzere kelam ve tasavvuf literatüründe farklı bağlamlarda kullanılmaktadır.
Fıkıhta İade
İslam fıkhında iade en sık emanet, ariyet ve alışveriş konularında karşımıza çıkar. Bir malı geri vermek ya da borcu ödemek iade kapsamında değerlendirilir. Aynı zamanda namaz ve diğer ibadetleri yanlış kılındığında yeniden eda etme durumu da iade veya kaza kavramlarıyla açıklanır. Fıkıh mezhepleri, iade yükümlülüğünün doğduğu koşullar ve süreler konusunda ayrıntılı hükümler geliştirmiştir.
Kelamda İade
Kelam ilminde iade kavramı özellikle ahiret meselesiyle bağlantılı olarak ele alınır. Bedenin yeniden diriltilmesi meselesi, iade-i cesed veya iade-i ruh terkipleriyle ifade edilmiştir. Bu mesele, Allah’ın kudretinin sonsuzluğunu ispatlama çabasının bir parçası olarak değerlendirilmiş; cumhur alimlere göre diriliş, ruh ve bedenin birlikte iadesiyle gerçekleşecektir.
Sık Sorulan Sorular
İade ve kaza namaz arasındaki fark nedir?
İade, vakti içinde hatalı kılınan namazı o vakitte yeniden kılmaktır; kaza ise vakit çıktıktan sonra kılmaktır. Mezheplerin bu ayrıma ilişkin ayrıntılı hükümleri bulunmaktadır.
Kelamda iade-i cesed ne demektir?
Kıyamette bedenin yeniden diriltilmesini ifade eder; cumhur ulemaya göre ruh ve beden birlikte iade edilecektir.
İlgili kavramlar: Kaza, Emanet, Haşr, Kıyamet
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.
