İcat, var olmayan bir şeyi yoktan var etmek ya da daha önce bilinmeyen bir şeyi ortaya çıkarmak anlamına gelir; kelam ilminde Allah’ın yaratma fiilini niteleyen bir terim olarak kullanılmış, dini literatürde hem teolojik hem de pratik bir anlam kazanmıştır.
Kelamda İcat
Kelam kitaplarında icat, yoktan yaratmayı, yani yokluktan varlığa çıkarmayı ifade etmek için kullanılır. Allah’ın alemi icat etmesi, varlığın zorunlu bir nedene ihtiyaç duyduğunu ve bu nedenin yalnızca Allah olduğunu ispat eden delil zincirinin merkezinde yer alır. Filozoflar ve kelamcılar arasında icatın sonsuzdan bu yana mı yoksa belirli bir anda mı gerçekleştiğine dair tartışmalar yürütülmüştür; cumhur alimlere göre alem zamansal olarak yaratılmıştır.
İcat ve Bidatten Farkı
Gündelik ve fıkhi kullanımda icat bazen bidat kavramıyla karıştırılmaktadır. Oysa icat tarafsız bir kavram olup dinde olmayan bir şeyi ortaya koymayı ifade eder; bidatte ise özellikle dini alanda izin verilmeden yapılan sonradan çıkarma kınanmaktadır. Teknolojik ve bilimsel buluşlar, alimler tarafından kural olarak meşru icat kapsamında değerlendirilmiştir.
Sık Sorulan Sorular
İcat ile halk (yaratma) aynı anlama mı gelir?
İkisi de yoktan var etmeyi anlatır; ancak kelam literatüründe halk daha genel, icat ise daha teknik ve felsefi bir terim olarak tercih edilmiştir.
Dinde yeni bir şey ortaya koymak her zaman bidat midir?
Hayır; dinin özüne dokunmayan ve ona karışmayan yenilikler, alimler tarafından bidat kapsamında değerlendirilmemiştir.
İlgili kavramlar: Halk, Bidat, Kelam, Varlık
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.