İktisat, İslam ahlakında israfı terk ederek orta yolu benimsemek ve her işte ölçülü davranmak anlamına gelen temel bir erdem kavramıdır.
İktisadın Dini Anlamı
İktisat, Arapça ‘k-s-d’ kökünden gelir; orta yolu tutmak, dengeli olmak demektir. Kur’an-ı Kerim’de ‘kasd’ kavramı ‘itidal’ ve ‘denge’ ile birlikte kullanılır. ‘Doğru yol Allah’a aittir’ (Nahl, 9) ayetinde geçen ‘kasd’ bu anlama işaret eder. İslam ahlak geleneğinde iktisat, cimrilik ile savurganlık arasındaki altın orta yolu simgeler.
İbadet ve Gündelik Hayatta İktisat
İktisatlı davranmak yalnızca mali konularda değil ibadet, yeme-içme, uyku ve söz söyleme gibi alanlarda da geçerlidir. Hz. Peygamber ‘orta hâlli olan kimse fakirleşmez’ buyurmuş; her türlü aşırılığı yasaklamıştır. Fıkıh usulü açısından ise iktisat ilkesi, hükümde aşırıya kaçmamak ve kolaylaştırıcı yorumu esas almak anlamında da kullanılır.
Sık Sorulan Sorular
İktisat ile cimrilik arasındaki fark nedir?
İktisat helal harcamalarda ölçülü olmaktır; cimrilik ise gerekli ve meşru harcamadan kaçınmaktır. Cimrilik yerilir, iktisat övülür.
İktisat kelimesi ekonomi anlamında mı kullanılır?
Modern kullanımda ‘ekonomi’ karşılığı olarak da kullanılır; ancak dini kaynaklar bu terimi öncelikle ahlaki denge anlamında kullanır.
İlgili kavramlar: İlim, İllet, İktidar
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.
