Kibir, kişinin kendini başkalarından üstün görmesi ve bu anlayışın tutum ile davranışlarına yansıması şeklinde tanımlanan ahlak ilmi terimidir.
Kibrin İslami Ahlaktaki Yeri
İslam ahlak literatüründe kibir, kalbin büyüklenme hâlini ifade eden batınî bir hastalık olarak nitelendirilir. Hz. Peygamber bir hadiste kibre ilişkin olarak kalbe zerre miktarı kibir giren kişinin cennete giremeyeceğini bildirmiştir. Kur’an, kibirli davranışın tipik örneği olarak İblis’in Allah’ın emrine karşı gelmesini gösterir.
Kibrin Türleri ve Tedavisi
Âlimler kibri nefsî kibir (kendini üstün görme) ve amelî kibir (bu anlayışın davranışa yansıması) olarak ikiye ayırmıştır. Tevazu, tefekkür, büyüklerin hayatını inceleme ve nimetin Allah’tan geldiğini hatırlatma gibi yollar kibrin tedavisinde önerilen başlıca yöntemlerdir. Gazalî, kibri İhya Ulumiddin’de ayrıntılı biçimde ele almıştır.
Sık Sorulan Sorular
Kibir ile gurur arasındaki fark nedir?
Gurur öz güvenin belirli bir eylemdeki tezahürüdür; kibir ise kendini kalıcı olarak başkalarından üstün gören köklü bir tavırdır.
Kibir hangi Kur'an ayetlerinde ele alınır?
Lokman Suresi 18. ayet ve İsrâ Suresi 37. ayet kibirli yürüyüş ve tavır konusunda açık uyarı içeren ayetler arasında sayılabilir.
İlgili kavramlar: Tevazu, Gurur, Ahlak, Nefs
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.