Mekân, Arapça ‘kevn’ kökünden türeyen ve fiziksel var oluşun gerçekleştiği uzamı ifade eden kavramdır; kelam ilminde Allah’ın mekândan münezzeh olması konusundaki tartışmalarla önem kazanmıştır.
Mekân Kavramının İslam Kelamındaki Yeri
Mekân, felsefe ve kelam geleneğinde cismin kapladığı uzam olarak tanımlanır. İslam kelamcıları, mekânın yaratılmış bir kavram olduğunu ve Allah’ın herhangi bir mekânda bulunmaktan münezzeh olduğunu savunmuştur. Kuran-ı Kerim’de Allah’ın ‘arş üzerinde istiva ettiğini’ bildiren ayetler, Selefi ve Eşari çevreler arasında yorumda ayrılığa yol açmış; Eşariler bu ifadeyi müteşabih sayıp tevilsiz benimsemiş, Selefiyye ise zahirine inandıklarını ancak keyfiyetini bilmediklerini belirtmiştir.
Mekânın Yaratılmışlığı
İslam âlimlerinin büyük çoğunluğu mekânı yaratılmış, Allah’ı ise mekândan bağımsız olarak var olan bir varlık şeklinde nitelendirmiştir. Bu anlayış tevhid ilkesinin gereği olarak kabul edilmekte; Allah’ı belirli bir mekânla sınırlamak veya O’nu cisim gibi düşünmek, İslam akaidi açısından reddedilmektedir. Gazali ve Fahreddin Razi gibi kelamcılar bu konuyu ayrıntılı biçimde tartışmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Allah bir mekânda mıdır?
İslam kelamının büyük çoğunluğuna göre Allah mekândan münezzehtir; O her şeyi kuşatan ve herhangi bir uzamla sınırlı olmayan varlıktır.
Mekânın yaratılmış olduğu görüşü hangi delillere dayanır?
Mekânın cisimlerle birlikte var olduğu, Allah’ın ise ezeli ve cisimden münezzeh olduğu argümanına dayanır.
İlgili kavramlar: Arş, Kelam, Tenzih
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.