Mesalihimürsele, nassın açıkça belirtmediği konularda kamu yararını esas alan ve İslam hukukunun bağımsız delil kaynakları arasında sayılan bir usul ilkesidir.
Mesalihimürsele Nedir?
Mesalihimürsele (el-masâlihu’l-mürsele), “serbest bırakılmış maslahatlar” anlamına gelir. Kur’an ve Sünnet’in açıkça onaylamadığı ya da reddetmediği, toplum yararına olan uygulamaların hüküm çıkarmada dayanak alınmasını ifade eder. Bu ilke özellikle Mâlikî mezhebinde güçlü biçimde savunulmuş, İmam Mâlik bu kaynağa diğer imamlardan daha fazla başvurmuştur.
Usuldeki Yeri ve Koşulları
Fıkıh usulü âlimleri mesalihimürseleye başvurulabilmesi için bazı koşullar öne sürmüştür: söz konusu maslahatın gerçek ve zorunlu olması, İslam’ın temel maksatlarıyla (makâsıd) çelişmemesi ve bir nassın açıkça reddetmediği bir alan olması gerekir. Cezaevlerinin inşası, para basılması ve vergi sistemi kurulması bu ilkeye dayandırılan tarihsel örnekler arasında yer alır. Gazâlî ve Necmeddin et-Tûfî bu kavramın sınırlarını tartışan önemli isimlerdir.
Sık Sorulan Sorular
Mesalihimürsele ile kıyas arasındaki fark nedir?
Kıyas nassla sabit bir illeti başka bir olaya uyarlarken mesalihimürsele nassın illetine değil doğrudan genel maslahata dayanır.
Her maslahat bu ilkeden yararlanabilir mi?
Hayır, yalnızca gerçek, küllî ve nassın reddetmediği maslahatlar bu kaynaktan yararlanabilir; hayali veya nassla çelişen maslahatlar geçersiz sayılır.
İlgili kavramlar: Maslahat, Makâsıdü'ş-Şerîa, Kıyas, Usûlü Fıkıh
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.