Mesuliyet, İslam ahlakı ve hukukunda kişinin eylemlerinden ve üstlendiği görevlerden hesap verme yükümlülüğünü ifade eden ahlaki ve hukuki sorumluluktur.
Mesuliyet Nedir?
Mesuliyet (sorumluluk), Arapça “sual” kökünden türemekte ve “sorgulanma, hesap verme” anlamını taşımaktadır. İslam inancında her insan Allah’a karşı eylemlerinden sorumludur; bu sorumluluk ahirette hesap (muhasebe) şeklinde gerçekleşecektir. Kur’an, her kişinin kendi yükünü taşıdığını ve hiç kimsenin başkasının günahını üstlenmeyeceğini açıkça belirtir.
Fıkıh ve Ahlakta Mesuliyet
İslam hukukunda mesuliyet, teklif şartlarına (akıl ve bülûğ) bağlıdır; bu şartları taşımayan kişi hukuken yükümlü (mükellef) sayılmaz. Sosyal boyutuyla mesuliyet, İslam’ın bireysel ve toplumsal dengede tuttuğu temel değerlerden biridir. Hz. Peygamber “Hepiniz çobansınız ve hepiniz sürünüzden sorumlusunuz” hadisiyle mesuliyetin aile, toplum ve devlet düzeyindeki katmanlı yapısını ortaya koymuştur.
Sık Sorulan Sorular
Mesuliyet kimlere yüklenir?
İslam hukukuna göre akıllı ve ergin (bâliğ) olan her Müslüman mükellef sayılır ve eylemlerinden hem dünyada hem ahirette sorumlu tutulur.
Çocuklar mesul müdür?
İslam hukukunda çocuklar (mümeyyiz de olsa) tam anlamıyla mükellef sayılmaz; bununla birlikte velileri onların davranışlarından belirli ölçüde sorumludur.
İlgili kavramlar: Teklif, Muhasebe, Ahiret, Ahlak
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.