Mevcut, Arapça vücud kökünden türeyen ve var olan, hâlen varlığını sürdüren anlamlarına gelen bir kavramdır; İslam felsefesi ve kelamında var olanın özelliklerini ve Tanrı’nın varlığıyla ilişkisini tartışmak için kullanılır.
Kelam ve Felsefedeki Anlamı
Kelam ilminde mevcut, vücudu bulunan her şeyi kapsar. Allah’ın vacibü’l-vücud (varlığı zorunlu olan) olduğu ilkesi bu kavram üzerine inşa edilmiştir. Mümkün mevcut ise var olmak için bir sebebe ihtiyaç duyan varlıkları ifade eder. Bu ayrım Maturidi ve Eş’ari kelamının temel taşlarından birini oluşturur.
Gündelik ve Hukuki Kullanımı
Gündelik dilde mevcut, elimizde olan, var olan anlamında kullanılır. Fıkıh kitaplarında da mevcut mal, mevcut borç gibi bağlamlarda hukuki varlığı olan şeyleri anlatmak için tercih edilir. Vücud kavramıyla birlikte İslam düşünce tarihinin en temel kavramsal araçlarından biri hâline gelmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Mevcut ile vacip arasındaki fark nedir?
Vacip, varlığı zorunlu olup yokluğu imkânsız olan varlığı (Allah) tanımlarken mevcut daha genel bir kavramdır ve var olan her şeyi kapsar.
İslam felsefesinde mevcut nasıl sınıflandırılır?
İslam filozofları mevcudu vacibü’l-vücud (Allah) ve mümkün (var olması da olmaması da mümkün olan) şeklinde iki ana gruba ayırmıştır.
İlgili kavramlar: Vacip, Vücud, Mümkün, Kelam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.