Mezhep, Arapça zehebe kökünden türeyen ve gidilen yol anlamına gelen bir kavramdır; İslam hukukunda Kur’an ve Sünnet’ten hüküm çıkarma yöntemi ve buna dayanan içtihatların bütününü ifade eder, dört büyük Sünni mezhep Hanefi, Maliki, Şafii ve Hanbeli olarak bilinir.
Kavramın Tanımı ve Tarihsel Gelişimi
Mezhep, bir müçtehidin geliştirdiği sistematik fıkhi yorumun bütünüdür. İslam’ın ilk dönemlerinde sahabe ve tabiin arasında farklı görüşler ortaya çıkmış; zamanla bu görüşler belirli yöntemler ve ilkeler etrafında sistemleşerek mezheplere dönüşmüştür. Hicrî 2. ve 3. yüzyıllarda temel dört Sünni mezhep şekillenmiş ve sonraki yüzyıllarda İslam dünyasına yayılmıştır.
Dört Büyük Sünni Mezhep
Hanefi mezhebi İmam Ebu Hanife’ye, Maliki mezhebi İmam Malik’e, Şafii mezhebi İmam Şafii’ye ve Hanbeli mezhebi İmam Ahmed b. Hanbel’e nispet edilir. Her mezhep Kur’an, Sünnet, icma ve kıyas gibi ortak kaynaklara dayanmakla birlikte bu kaynaklardan hüküm çıkarma yöntemlerinde ve öncelik sıralamalarında farklılıklar gösterir. Türkiye’de büyük çoğunluk Hanefi mezhebini takip eder.
Sık Sorulan Sorular
Mezhepsizlik mümkün müdür?
Klasik âlimler mezhepsizliği dinin temel kaynaklarından bağımsız hareket etme riski taşıdığı için sakıncalı bulmaktadır; ancak gerçek bir müçtehidin doğrudan kaynaklardan hüküm çıkarabileceği de kabul edilmektedir.
Mezhep değiştirmek caiz midir?
Âlimler bu konuda farklı görüşler ileri sürmüştür; mezhep değiştirmenin hevese göre değil ciddi bir ilmi gerekçeyle yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Dört mezhep arasındaki fark iman konularında da geçerli midir?
Hayır; mezhepler fıkhi alanda farklılık gösterir, iman esasları ise Ehl-i Sünnet içinde ortaktır.
İlgili kavramlar: Fıkıh, İçtihat, Sünnet, Fetva
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.