Ferman, İslam devlet geleneğinde padişah veya halifenin resmi buyruğunu ifade eden ve hukuki bağlayıcılık taşıyan yazılı emirdir.
Ferman Nedir?
Ferman Farsça kökenli bir sözcük olup ‘buyruk, emir’ anlamına gelir. Osmanlı Devleti başta olmak üzere pek çok İslam devletinde hükümdarın koyduğu kuralları, verdiği ayrıcalıkları veya hukuki düzenlemeleri içeren resmi belgelere verilen addır. Fermanlar tuğra ile onaylanır ve kadılar aracılığıyla uygulamaya sokulurdu.
İslam Hukuku ile İlişkisi
İslam hukuku çerçevesinde fermanlar şeriat sınırları dahilinde çıkarılmak zorundaydı; şeriatla çelişen bir ferman meşru sayılmazdı. Osmanlı idare hukukunda ‘kanunname’ adıyla derlenen fermanlara özel bir önem atfedilmiştir. Fetih fermanları, vakıf fermanları ve berat fermanları en yaygın türleri arasındadır. Fermanlar İslam devlet tarihini ve hukuk tarihini inceleyen araştırmacılar için birincil kaynak niteliğindedir.
Sık Sorulan Sorular
Osmanlı'da ferman kim tarafından çıkarılırdı?
Padişah adına ve onun otoritesiyle, tuğrasıyla mühürlenerek çıkarılırdı.
Ferman ile kanunname arasındaki fark nedir?
Kanunname, birden fazla fermanın sistematik biçimde bir araya getirildiği düzenleyici belgedir; ferman ise tekil bir buyruktur.
İlgili kavramlar: Hilafet, Berat, Vakıf
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.