Bühtan, İslam ahlakında bir kimseye bilerek ve kasıtlı olarak yapmadığı bir şeyi isnat etmek, yani iftira atmak anlamına gelen ve ağır günah sayılan davranışı ifade eder.
Kavramın Tanımı
Bühtan, Arapça “bahata” kökünden gelir; hayrete düşürmek, şaşırtmak anlamı taşır. Terim olarak ise bir kişiye gerçekte yapmadığı bir kötülüğü ona mal etmek, yani iftira atmaktır. Gıyabında söylenen yalan isnat, bühtan kapsamına girer.
İslam alimlerine göre gıybet (yokken gerçek kusurunu söylemek) kötü olmakla birlikte bühtan (yokken yalan uydurmak) çok daha ağır bir günahtır. Zira gıybet haksız yere ün zedelemektedir; bühtan ise hem yalan hem de iftira olmak üzere ikili haksızlık içerir.
Hukuki ve Ahlakî Sonuçları
Fıkıhta bühtan; zina iftirası (kazf), hırsızlık iftirası gibi özel başlıklar altında ele alınır. Kur’an-ı Kerim, namuslu kadınlara iftira atanlara had cezası öngörür (Nur Suresi 4). Toplumsal güveni zedeleyen bu eylem hem hukuki yaptırım hem ahlakî kınama gerektiren bir suç sayılır.
Hadis literatüründe bühtan şiddetle yasaklanmış, müslümanın ırzını ve itibarını korumanın önemi vurgulanmıştır. Tövbe için sözlü bühtan söz konusu olduğunda mağdurdan helâl almak gerektiği belirtilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Bühtan ile gıybet arasındaki fark nedir?
Gıybet gerçek bir kusuru arkadan söylemektir; bühtan ise uydurma bir şeyi isnat etmektir, dolayısıyla daha ağır günahtır.
Bühtanın Kur'an'daki dayanağı var mıdır?
Evet, Nur Suresi 4. ayette namuslu kadınlara iftira atmak şiddetle yasaklanmış ve cezası belirlenmiştir.
Bühtandan tövbe nasıl olur?
Yalnızca Allah’a tövbe yeterli olmaz; mağdurun hakkını teslim etmek ve ondan helâllik dilemek gerekir.
İlgili kavramlar: Cehalet, Buğz, İman, İbadet
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.