Büluğ, İslam fıkhında çocuğun dinî ve hukuki yükümlülüklerin başladığı ergenlik çağına ulaşmasını ifade eden ve mükellefiyetin temel şartlarından birini oluşturan kavramdır.
Fıkhî Tanımı
Büluğ (Arapça: bülûğ), “ulaşmak, yetişmek” anlamındaki “belağa” fiilinden türer. Fıkıhta ergenliğe erişimi ifade eder ve teklif (dinî yükümlülük) için zorunlu koşullardan birini oluşturur. Büluğa erişen, akıl sahibi olan (akil) ve İslam’ı benimseyen kişi mükellef sayılır.
Erkekte büluğ alametleri: ihtilam (rüyada meni gelmesi), ses değişikliği, koltuk altı ve kasık kıllanmasıdır. Kızda ise hayız (adet görme) başlangıcıdır. Bu alamet görülmeden belli bir yaşa ulaşmak da büluğ sayılabilir; Hanefîlere göre erkekte en geç 15 yaş esas alınır.
Hükümlerle İlişkisi
Büluğdan önce çocuk (sabî) dinî hükümlerle yükümlü değildir; namaz, oruç, hac, zekât gibi ibadetler zorunlu olmakla birlikte bunları yapması teşvik edilir. Büluğla birlikte tüm farzlar bağlayıcı hale gelir.
Hukuki ehliyetin tam anlamıyla tamamlanması için büluğ yanında rüşt (akil baliğ ve olgun karar alabilir olmak) da şarttır. Büluğ yaşına gelen ancak rüştü ispat edilemeyen kişinin mal tasarrufları fıkıhta bazı kısıtlamalara tabidir.
Sık Sorulan Sorular
Büluğ yaşı kaçtır?
Mezhepler arasında farklılık vardır; Hanefîlerde erkek için en geç 15 yaş esas alınır.
Büluğa erişmeden önce namaz farz mıdır?
Hayır, büluğ öncesi namaz farz değildir; ancak çocukların ibadet alışkanlığı kazanması teşvik edilir.
Büluğ ile rüşt aynı şey midir?
Hayır; büluğ bedenî olgunluk, rüşt ise zihinsel ve ahlakî olgunluktur. İkisi birbirini tamamlar.
İlgili kavramlar: Caiz, İbadet, Namaz, İslam
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.