İkrah, bir kişiyi baskı, tehdit veya zor kullanarak kendi özgür iradesi dışında bir işi yapmaya mecbur bırakmak anlamına gelen fıkhi bir terimdir.
İkrahın Tanımı ve Çeşitleri
İkrah, Arapça ‘k-r-h’ kökünden gelir; hoşlanmamak, zorlamak demektir. İslam hukukunda iki türü ayırt edilir: Mülcî ikrah (can veya büyük uzuv kaybı tehdidi gibi ağır baskı) ve gayr-i mülcî ikrah (hafif tehdit ve baskı). Mülcî ikrahta sorumluluk büyük ölçüde kalkar; gayr-i mülcî ikrahta ise kısmen devam eder.
Fıkhi Hükümlere Etkisi
İkrah altında yapılan hukuki işlemlerin geçerliliği tartışmalıdır. Kişi ölüm ya da ağır ceza tehdidiyle küfür sözü söylemeye zorlanırsa dili söylese bile kalbi imanla dolu kaldığı sürece dinden çıkmış sayılmaz (Nahl, 106). Boşama, alım-satım ve ikrar gibi işlemler ikrah altında gerçekleştirildiğinde fıkıh mezhepleri bu işlemlerin geçersiz veya askıda olduğunu belirtir.
Sık Sorulan Sorular
İkrah altında yapılan eylem günah sayılır mı?
Ağır zorlama (mülcî ikrah) durumunda sorumluluk büyük ölçüde kalkar; ancak durum ve eylem türüne göre değişir.
İkrahın ikna ile farkı nedir?
İkna, serbest iradeyle rızaya dayanırken ikrah, iradeyi ortadan kaldıran baskı ve tehdide dayanır.
İlgili kavramlar: İkna, İkrar, İktida
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.
