Kelam-ı Kadim, Kur’an-ı Kerim’in Allah’ın ezelî ve ebedî kelamı olduğunu vurgulayan klasik bir ifadedir ve İslam akaidi açısından vahyin mahiyetini özetler.
Anlamı ve Kullanımı
Kelam-ı Kadim, kadim söz, ezelî kelam demektir. Ehl-i Sünnet itikadına göre Allah’ın kelamı, O’nun zatıyla kâim olan bir sıfattır ve yaratılmış değildir. Mutezile mezhebinin Kur’an mahluktur görüşüne karşı Eş’arî ve Mâtürîdî alimler, kelamın Allah’ın ezelî nefsi kelam sıfatından kaynaklandığını ve harfler ile seslerden oluşan Kur’an mushafının bu ezelî kelamın ifadesi olduğunu savunmuştur. Kelam-ı Kadim terimi bu bağlamda Allah’ın konuşma sıfatının ezelîliğini vurgulamak amacıyla kullanılır.
İtikadî Önemi
Halku’l-Kur’an yani Kur’an’ın yaratılmış olup olmadığı tartışması, İslam tarihinin en kritik itikadî meselelerinden biri olmuştur. Abbasi halifesi Me’mun döneminde resmi devlet görüşü olarak benimsenen Mutezilî tutum, Kur’an’ın yaratılmış olduğunu savunmuştur. İmam Ahmed bin Hanbel bu görüşe karşı çıkmış ve baskı altında dahi tutumunu değiştirmemiştir. Ehl-i Sünnet geleneğinde Kelam-ı Kadim ifadesi, Kur’an’ın beşerî müdahalelerden bağımsız ilahî ve ezelî kaynağını koruma altına alan teolojik bir ilke olarak benimsenmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Kelam-ı Kadim ile Kur'an arasındaki ilişki nedir?
Kur’an, Allah’ın ezelî kelamının harf ve sesler aracılığıyla insanlara aktarılmış hâlidir. Ezelî kelam bir sıfat, Kur’an mushafı ise bu sıfatın somutlaşmış ifadesidir.
Mutezile neden Kur'an'ın yaratılmış olduğunu savunmuştur?
Mutezile, Allah’ın dışındaki her şeyin yaratılmış olduğu görüşünden hareketle Kur’an’ı da bu kapsama dahil etmiştir; Ehl-i Sünnet bu görüşü reddetmiştir.
İlgili kavramlar: Kelamullah, Kelam İlmi, Kelimetullah
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.