Kelam ilmi, İslam inançlarını aklî delillerle temellendiren, eleştirilere karşı savunan ve sistematik biçimde ele alan İslam ilim geleneğinin temel dallarından biridir.
Tanımı ve Konusu
Kelam ilmi, İslam akaidinin ana meseleleri olan Allah’ın varlığı ve sıfatları, nübüvvet, haşir ve ahiret meselelerini aklî yöntemlerle inceler. Kelam adını almasının birden fazla açıklaması vardır; en yaygın görüşe göre bu ilmin erken dönemdeki temel tartışma konusunun Allah’ın sıfatlarından kelam meselesi olması bu ismin benimsenmesine yol açmıştır. Kelam alimleri, dinî inançları hem içeriden hem de dışarıdan gelen itirazları çürütme açısından ele alır.
Tarihsel Gelişimi ve Ekolleri
Kelam ilmi, hicrî ikinci yüzyıldan itibaren Mutezile ekolüyle sistematik bir hal almıştır. Mutezile aklın öncülüğünü esas alırken Eş’arîlik ve Mâtürîdîlik, Ehl-i Sünnet kelamının iki büyük ana kolu olarak öne çıkmıştır. İmam Eş’arî ve İmam Mâtürîdî, sünni kelamın temel referanslarını oluşturmuş; onların ardından gelen alimler bu geleneği zenginleştirmiştir. Kelam ilmi, İslam felsefesiyle sürekli bir etkileşim içinde gelişmiş; Gazali ve İbn Rüşd’ün çalışmaları iki alan arasındaki sınırları belirginleştirmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Kelam ilmi ile fıkıh arasındaki fark nedir?
Fıkıh, amellerin hükümlerini; kelam ise inanç esaslarını inceler. Fıkıh pratiği, kelam ise teorik temeli oluşturur.
Kelam ilminin Ehl-i Sünnet'teki iki büyük ekolü nelerdir?
Ehl-i Sünnet kelamının iki büyük kolu, İmam Ebu’l-Hasan el-Eş’arî tarafından kurulan Eş’arîlik ile İmam Ebu Mansur el-Mâtürîdî tarafından geliştirilen Mâtürîdîliktir.
İlgili kavramlar: Kelam-ı Kadim, Kelamullah, Kıraat İlmi
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.