Cüzi, İslam felsefesinde ve kelam ilminde “parçaya ait, tekil ve sınırlı olan” anlamına gelen sıfattır; külli kavramının karşıtı olarak kullanılır.
Cüzinin Anlam Çerçevesi
“Cüzi” terimi Arapça kökenli olup “cüz” (parça) kökünden türemiştir. Felsefî ve kelami literatürde küllî (genel, tümel) kavramının karşısında yer alır. Tümel bir kavramın kapsadığı bireysel varlıkları ya da tek tek gerçekleşen olayları niteler. Örneğin “insan” kavramı küllî iken belirli bir kişi olan “Zeyd” cüzidir.
Kelam ve Fıkıh Usulündeki Kullanımı
Kelam ilminde Allah’ın ilmi bağlamında cüzi kavramı önem kazanır: Allah’ın ilmi küllî olduğu gibi cüziyi de kuşatır. Fıkıh usulünde ise küll-cüz ayrımı, genel hükümlerin bireysel durumlara uygulanmasında yöntem belirler. Tasavvuf geleneğinde ise cüzi, sınırlı ve izafi olan insan idrakini tanımlamak için kullanılır; bunun karşısında mutlak ve sınırsız olan ilahi idrak küllî olarak nitelenir.
Sık Sorulan Sorular
Cüzi ne anlama gelir?
Parçaya ait, tekil ve sınırlı olan anlamına gelir; küllî kavramının karşıtıdır.
Kelam ilminde cüzinin önemi nedir?
Allah’ın ilminin hem küllîyi hem de cüziyi kapsadığını vurgulamak için kullanılır.
İlgili kavramlar: Küllî, Cüzi İrade, Kelam, Felsefe
Bu kavramı sınav formatında pekiştirmek için soru çöz veya özet ders notlarına göz at.